Soru, öneri ya da iş birliği için size bir mesaj kadar yakınız.
+90 232 570 01 40 merhaba@dijitalari.com Detaylı Bilgi Al
İletişim bilgilerinizi bırakın, size en kısa sürede geri dönelim.
19 Ocak 2026 08:16
Görüntülenme: 3
Yazılım Nedir? Çeşitleri Nelerdir?
Günlük hayatta kullandığımız bilgisayarlar tabletler ve akıllı telefonlar tek başına bir anlam ifade etmez. Bu cihazların işlev kazanabilmesi için yazılıma ihtiyaç vardır. Yazılım bilgisayardaki donanım birimlerinin nasıl çalışacağını belirleyen, belirli görevleri yerine getiren programlar ve kod bütünüdür. Kısaca ifade etmek gerekirse; yazılım olmadan donanım çalışamaz, donanım olmadan da yazılımın bir anlamı olmaz.
Resim çizmemizi sağlayan Paint internette gezinmemize yardımcı olan Google Chrome, ders içeriklerini izlediğimiz EBA ya da görüntülü konuşma yaptığımız Skype gibi programların tamamı birer yazılımdır. Yani farkında olmasak da yazılım hayatımızın her alanında yer almaktadır.
Yazılımlar temel olarak iki ana gruba ayrılır. Bunlar sistem yazılımları ve uygulama yazılımlarıdır.
Sistem yazılımları, bilgisayar ya da akıllı telefon açıldığı andan kapatıldığı ana kadar çalışan en temel yazılımlardır. Bu yazılımlar donanım ile kullanıcı arasında bir köprü görevi görür ve diğer tüm yazılımların sorunsuz şekilde çalışmasını sağlar. Sistem yazılımlarına genel olarak işletim sistemi adı verilir.
Windows, Linux, macOS, Android ve iOS sistem yazılımlarına örnek olarak gösterilebilir. Bu yazılımlar olmadan bilgisayar ya da telefonun kullanılması mümkün değildir.
Uygulama yazılımları kullanıcıların belirli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geliştirilen yazılımlardır. Programcılar tarafından çeşitli programlama dilleri kullanılarak hazırlanırlar ve yalnızca uyumlu oldukları işletim sistemleri üzerinde çalışırlar.
Yazı yazmak için kullanılan Word sunum hazırlamaya yarayan PowerPoint, hesaplama işlemleri için Excel, dosya sıkıştırma programları, oyunlar, antivirüs yazılımları ve video oynatıcılar uygulama yazılımlarına örnek olarak verilebilir. Günümüzde binlerce farklı amaç için geliştirilmiş uygulama yazılımı bulunmaktadır.
Yazılımlar kullanım haklarına göre de farklı gruplara ayrılır.
Lisanslı yazılımlar kullanılabilmesi için ücret ödenmesi gereken yazılımlardır. MS Office ve Windows bu gruba örnek olarak gösterilebilir.
Demo yazılımlar, tanıtım amacıyla belirli bir süre ücretsiz sunulan yazılımlardır. Genellikle 10, 15 veya 30 gün sonunda kullanım süresi sona erer ve devam etmek için lisans satın alınması gerekir. Birçok antivirüs programı bu şekilde sunulmaktadır.
Freeware yani ücretsiz yazılımlar, kullanıcıdan herhangi bir ücret talep edilmeden sunulan yazılımlardır. İnternet üzerinden kolayca indirilebilirler. VLC Media Player bu yazılımlara örnek olarak verilebilir.
Beta yazılımlar ise henüz geliştirme aşamasında olan ve kullanıcılar tarafından test edilmesi amacıyla yayınlanan yazılımlardır. Kullanıcı geri bildirimleri doğrultusunda hatalar giderilir ve daha sonra nihai sürüm piyasaya sürülür.
Yazılımlar kaynak kodlarına göre açık kaynak ve kapalı kaynak olmak üzere ikiye ayrılır.
Açık kaynak kodlu yazılımların kodları kullanıcılarla paylaşılır. Bu sayede kullanıcılar yazılımı inceleyebilir, değiştirebilir ve geliştirebilir. Linux, Firefox, Blender ve OpenOffice açık kaynak yazılımlara örnek olarak gösterilebilir.
Bu yazılımların en büyük avantajları özgür olmaları, düşük maliyetli olmaları ve güvenlik açıklarının daha kolay tespit edilebilmesidir.
Kapalı kaynak kodlu yazılımlar yalnızca üretici firma tarafından geliştirilebilir. Kaynak kodları kullanıcıya kapalıdır ve izinsiz değişiklik yapılamaz. Windows, Photoshop ve MS Office bu yazılım türüne örnektir. Her ne kadar bazı dezavantajları olsa da dünyada en yaygın kullanılan yazılımlar bu grupta yer almaktadır.
Piyasadaki her yazılım faydalı değildir. Bazı yazılımlar bilgisayar, tablet veya akıllı telefonların güvenliğini tehdit edebilir. Virüsler, casus yazılımlar ve zararlı uygulamalar kişisel bilgileri tehlikeye atabilir. Bu nedenle yazılım indirirken güvenilir kaynaklar tercih edilmeli ve mutlaka antivirüs programları kullanılmalıdır.
